Mentale gezondheid

Week van de mentale gezondheid 2025

Begin juni was het de week van de Mentale gezondheid 2025 welke in het teken stond van ontknopen en verknopen (https://missiementaal.com/week-van-de-mentale-gezondheid-2025). Een week bedoeld om het bewustzijn rondom mentale gezondheid te vergroten en waarin verschillende activiteiten worden georganiseerd.

Het is goed dat er aandacht is voor mentale gezondheid en wat mij betreft zou dat elke dag mogen zijn. Omdat dit nodig is, niet alleen aandacht maar ook actie, of beter gezegd verandering van systemen, o.a. het huidige zorgmodel. Want als we heel eerlijk zijn, is dit meer een verdienmodel en pleisters plakken dan het herstellen van de gezondheid van mensen. Wat kunnen we doen en wat moet er gebeuren om mentale gezondheid te vergroten? Niet alleen individueel maar als maatschappij, met elkaar en ons allen. Dit begint met bewustwording en -zijn.

Veiligheid en mentale gezondheid

In mijn blog over de week van de mentale gezondheid 2024 heb ik Bessel van der Kolk, een Nederlands-Amerikaans psychiater en hoogleraar met een quote geciteerd welke ik in deze blog graag nog een keer deel: “Being able to feel safe with other people is probably the single most important aspect of mental health: safe connections are fundamental to meaningful and satisfying lives.”

Je veilig voelen bij andere mensen is waarschijnlijk de meest belangrijke factor voor mentale gezondheid. Niet alleen bij andere mensen maar ook je veilig voelen in je omgeving. Anders dan wellicht gedacht, zijn het niet onze gedachten die bepalen of we ons veilig voelen maar ons autonome zenuwstelsel en hoe deze is ontwikkeld vanaf het moment van conceptie. Wat het autonome zenuwstelsel o.a. doet, is 24/7 ‘scannen’ of het veilig is of dat er sprake is van gevaar of levensbedreiging. Ook wanneer er ogenschijnlijk geen reden is om je onveilig te voelen. Dit is een onbewust proces. Door het vergroten van je lichaamsbewustzijn kun je leren je autonome zenuwstelsel bewust te gaan reguleren.

Ontknopen en verknopen, thema 2025

Door structurele spanning, opgeslagen emoties, herinneringen, kunnen er knopen in je lichaam ontstaan waardoor je levensenergie niet meer kan stromen wat tal van gezondheidsklachten kan geven. Vanuit de polyvagaaltheorie bekeken, werkt je autonome zenuwstelsel dan niet flexibel wat zorgt voor een verstoorde of gedisreguleerde werking en waardoor er ‘knopen’ kunnen ontstaan. Door te onderzoeken en te ervaren op welke manier je de vastzittende delen van je autonome zenuwstelsel kan ontknopen, kan je leren hoe je deze flexibeler kan laten werken zodat je meer veerkracht gaat ervaren in je leven.

Interventies

Om de werking van ons autonome zenuwstelsel te leren kennen en herkennen, is het nodig om te gaan voelen. Om met onze aandacht naar ons lichaam te gaan en waar te nemen wat we daar aan gevoelens en sensaties tegenkomen. En te doorvoelen wat nog doorvoelt mag worden. Mooie laagdrempelige lichaamsgerichte interventies zijn bijvoorbeeld:  ademoefeningen, Yin Yoga en Yoga Nidra.

• Bewust ademen is, volgens Stephen Porges, de snelste manier om de werking van het autonome zenuwstelsel in evenwicht te brengen. Lees mijn blogs over ademen: Je adem als anker, Kwaliteit van adem, Adem je fit.
• Yin Yoga bestaat uit oefeningen die veelal zittend en liggend op de mat uitgevoerd worden. Een Yin Yoga houding wordt minimaal 3 minuten gedaan. Met deze yogavorm kan je je lichaamsbewustzijn vergroten en kan je de energie in je lichaam meer laten stromen. Dit draagt bij aan mentale gezondheid.
• Yoga Nidra wordt ook wel slaapmeditatie genoemd omdat het je kan brengen naar de theta hersengolf en zelfs naar de delta hersengolf, daar waar we in een diepe slaap zijn. In deze staat kan je lichaam herstellen zowel lichamelijk als mentaal. Het vergroot je veerkracht. Lees mijn blog over Yoga Nidra.
• Daarnaast kun je je mentale gezondheid bevorderen met de juiste voeding voor een gezonde werking van je darm- en spijsverteringskanaal. Ook hier is luisteren naar je lichaam van belang. Hoe reageer je op bepaalde voeding? Dit geldt voor iedereen anders. Verder adviseer ik om zo dicht mogelijk bij de natuur te blijven. Geen pakjes en zakjes maar verse voeding en geen toevoegingen.

Zelfregulering door co-regulatie

Alleen oefeningen doen is vaak niet helend afhankelijk van jouw persoonlijke situatie. Om te helen of te kunnen herstellen is het nodig om te begrijpen waarom je klachten hebt of waar je gedrag vandaan komt. Het is nodig om onbewuste patronen te doorbreken en om met delen van jezelf te gaan werken. Ook kan het uitvoeren van ontspanningsoefeningen (onbewust) onveilig voor je voelen. Je kan bijvoorbeeld onrustig worden, bepaalde gedachten krijgen of bepaalde emoties kunnen naar boven komen. Dan kan begeleiding door een coach/therapeut waarbij je je op je gemak voelt je helpen om stapsgewijs naar een veilige ontspanning te gaan. Dit wordt ook wel co-regulatie genoemd. Ronalde de Caluwé heeft een mooi artikel geschreven over de verschillende lagen van regulatie.