Van lijden naar leiden

De titel van deze blog is vorige week zaterdagochtend ontstaan toen mijn gedachten naar mijn vroege jaren gingen. Zaterdag 2-8 jl. was het de dag van de Blauwe Aap in de Maya Tzolkin kalender wat gaat over onbevangen zijn, spelen en verwonderen, maar ook over diepe wonden helen: Van lijden naar leiden.

Missen wat nodig is

Tot in mijn pubertijd had ik regelmatig last van (zware) hoofdpijn, flauwvallen en draaiduizeligheid. Mijn moeder zat vaak met mij bij de huisarts en als klein meisje kreeg ik veelal na een aanval van draaiduizeligheid een EEG onderzoek waaruit vervolgens geen oorzaak naar voren kwam. En terwijl mijn gedachten teruggingen naar die tijd voelde ik tranen opkomen. Tranen voor dat kleine meisje die maar niet de hulp en begeleiding ontving die ze nodig had. Er werd wel een keer geadviseerd om met mij naar een maatschappelijk werker te gaan, vertelde mijn moeder, maar mijn vader moest daar niets van hebben en daarom gebeurde dit niet.

Persoonlijk leiderschap

Er was een tijd dat ik mijn ouders het een en ander verweet. Maar ze wisten niet beter. Zij waren ook beschadigd en deden hun best met de kennis die zij hadden en vanuit hun bewustzijnsniveau. Het bewustzijn rondom trans- of intergenerationeel trauma was toen nog niet zo groot. Tegenwoordig is het woord trauma niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Hoe mooi is het dat we nu de gelegenheid hebben om het bewustzijn rondom trauma te gebruiken om onze veerkracht, gezondheid en welzijn te vergroten.

Misschien hoor je weleens argumenten zoals: ik ben nu eenmaal zo en ik kan er niets aan doen. En het klopt, wat ons overkomt, overkomt ons maar we hebben invloed op hoe we daar vervolgens mee omgaan. Niet dat dit gemakkelijk is. Zeker niet wanneer we traumatische ervaringen hebben. Trauma is echter niet de gebeurtenis zelf maar dat het lichaam de gebeurtenis niet heeft kunnen verwerken. Er heeft niet kunnen gebeuren wat had willen gebeuren. Er bestaan verschillende soorten therapieën voor het verwerken van trauma. In mijn praktijk werk ik als trauma- en polyvagaal sensitief levenscoach en therapeut en begeleid ik mensen o.a. naar het reguleren van hun autonome zenuwstelsel door middel van het autonome bewustzijn te vergroten.

Neuro-Informed werken

Zoals mijn trainer, Nikki Nooteboom van de Trauma Informed Academy, omschrijft, heel je niet je neurobiologie met alleen het reguleren van je autonome zenuwstelsel, want het autonome zenuwstelsel is één onderdeel van het hele zenuwstelsel en deze zit ingewikkeld in elkaar. Om nog beter te begrijpen hoe het lichaam en brein samen werken en reageren op prikkels en wat er nodig is om echt tot verandering te komen, ga ik binnenkort de nieuwe training bij haar volgen. Neuro Informed Werken, een verdiepende training over de neurobiologie van trauma en dissociatie. Hoe het ontstaat, wat het brein doet, en hoe heling ontstaat voorbij regulatie en coping (bron: https://traumainformedacademy.org/).

Het belang van leefstijl bij traumaervaringen

Vroegkinderlijk trauma, ook wel ACE (adverse childhood experiences) genoemd, kan gedurende en later in het leven invloed hebben op onze gezondheid en ons welzijn. Hoe meer van deze vroegkinderlijke traumaervaringen hoe groter de kans op gezondheids- en welzijnsproblemen. Lichamelijke, mentale, emotionele en sociale problemen (bron: Mad in the Netherlands).

Trauma in DNA

Bij bijvoorbeeld intergenerationeel trauma, trauma welke onbewust doorgegeven wordt van generatie op generatie, kan in het DNA, in de telomeren, traumasporen gevonden worden. Telomeren zijn onderdeel van chromosomen en hebben een beschermende functie. Dit is nodig zodat chromosomen zich kunnen blijven vernieuwen. Hierdoor vertraagt het verouderingsproces en zullen ziektes wat minder kans hebben zich te manifesteren. Hoe langer de telomeren hoe beter ze kunnen beschermen. De lengte is genetisch bepaald maar bepaalde omstandigheden kunnen voor snellere verkorting zorgen, zoals o.a.:

• Een ongezonde leefstijl
• Toxische stress
• Depressie (bron: Centrum voor Trauma Informed Care, 2022)

Gezonde leefstijl

Een gezonde leefstijl bij traumaervaringen is zoals je kan lezen van belang om je gezondheid en welzijn te kunnen vergroten. Onder een gezonde leefstijl versta ik dagdagelijkse keuzes maken die bijdragen aan een goede gezondheid en jouw welzijn. Dit kan voor iedereen anders zijn. Van nature kan ons lichaam zichzelf herstellen of genezen. Kijk bijvoorbeeld naar wondjes. Daar hoef je niets voor te doen. Deze helen vanzelf. Wel is het zo dat wanneer een lichaam van binnen vitaal is, een wond sneller kan genezen. Ook kan je dan sneller genezen na operaties. Een paar jaar geleden moest ik een buikoperatie ondergaan. Bij de controle na een aantal weken zei de arts dat mijn buik goed genas en sneller dan normaliter. Dit wijd ik aan mijn voedingspatroon die zoveel mogelijk puur en onbewerkt is. Daarnaast had ik rekening gehouden met extra eiwitten. Voldoende eiwitinname zou ook bevorderlijk werken voor een goed herstel na operaties.

Maar wanneer door traumaervaringen en langdurige stresservaringen jouw autonome zenuwstelsel ontregeld en verstoord is, kan dit lichamelijke, mentale, emotionele en sociale klachten geven. Met gezonde zelfzorg op alle leefstijlgebieden kun je zorgen dat de werking van jouw autonome zenuwstelsel evenwichtiger wordt.

De voor jou juiste keuzes maken

Een gezonde leefstijl bestaat niet alleen uit keuzes op het gebied van voeding. Maar op allerlei gebied. Het gaat er om dat je de voor jou juiste omstandigheden creëert. Hoe weet je dat je dat doet? En hoe kun je dat doen? Het begint met goed naar je lichaam luisteren en bewust worden van hoe deze reageert op externe factoren zoals:

• Voeding
• Beweging
• Omgeving > wonen en werk
• Relaties > familie, gezin, vrienden, collega’s
• Dagdagelijkse activiteiten
• Etc.

Polyvagaaltherapie

Een mooie manier om de reacties van je lichaam te leren kennen en er bewust van te worden en zijn, is polyvagaaltherapie. Ook om veranderingen op leefstijlgebied eigen te maken. Hiervoor zullen bestaande patronen doorbroken moeten worden. Polyvagaaltherapie kan je hier goed in ondersteunen. Bij polyvagaaltherapie ga je aan slag met de werking van je autonome zenuwstelsel. In een traject van een aantal weken, afhankelijk van je hulpvraag, ga je leren je zenuwstelsel zelf meer te reguleren, door zelfonderzoek en zelfkennis en met de tools die jou helpen.